Artikel 13: transparantie voor HR-tech-AI — EU AI-verordening

Artikel 13 richt zich tot gebruiksverantwoordelijken, zoals werkgevers. Het noemt geen nauwkeurigheidsmetriek en geen eerlijkheidsmetriek.

• Transparantie om de output te interpreteren

  Hoogrisico-AI-systemen moeten zo worden ontworpen dat hun werking voldoende transparant is om gebruiksverantwoordelijken in staat te stellen de output te interpreteren en juist te gebruiken (artikel 13(1)).

• Gebruiksaanwijzing

  De gebruiksaanwijzing, in een passend digitaal formaat of anderszins, moet beknopte, volledige, juiste en duidelijke informatie bevatten die relevant, toegankelijk en begrijpelijk is voor gebruiksverantwoordelijken (artikel 13(2)).

• Aanbieder, doel, nauwkeurigheid en risico’s

  Volgens artikel 13(3) bevat de gebruiksaanwijzing minstens deze gegevens. De gebruiksaanwijzing vermeldt de identiteit en contactgegevens van de aanbieder (artikel 13(3), punt a)). Ze beschrijft het beoogde doel, de kenmerken, de capaciteiten en de beperkingen van het systeem. Ze geeft het niveau van nauwkeurigheid, met de maatstaven, van robuustheid en van cyberbeveiliging waarop het systeem is getest en gevalideerd. Ze noemt bekende of voorzienbare omstandigheden die kunnen leiden tot risico’s voor gezondheid, veiligheid of grondrechten (artikel 13(3), punt b), i) tot en met iii)).

• Toelichting, groepen, data, wijzigingen, toezicht en onderhoud

  Dezelfde lijst loopt door in artikel 13(3). Waar van toepassing beschrijft de gebruiksaanwijzing de technische mogelijkheden om de output toe te lichten en de informatie om die te interpreteren (punt b), iv) en vii)). Waar passend geeft ze de prestaties voor specifieke personen of groepen personen en de specificaties voor inputdata of de gebruikte datasets (punt b), v) en vi)). Ze noemt de wijzigingen die bij de eerste conformiteitsbeoordeling vooraf zijn bepaald, indien van toepassing (punt c)). Ze beschrijft de maatregelen voor menselijk toezicht, en de benodigde hardware, de verwachte levensduur en het onderhoud (punten d) en e)). Waar relevant beschrijft ze hoe gebruiksverantwoordelijken de logs verzamelen, opslaan en interpreteren (punt f)).

HR-technologie is geen categorie van de verordening. Wat telt is het gebruik dat bijlage III, punt 4, noemt (“Werkgelegenheid, personeelsbeheer en toegang tot zelfstandige arbeid”).

• Punt 4, a): werving en selectie

  AI-systemen die bedoeld zijn om te worden gebruikt voor het werven of selecteren van natuurlijke personen, met name voor het plaatsen van gerichte vacatures, het analyseren en filteren van sollicitaties, en het beoordelen van kandidaten.

• Punt 4, b): arbeidsgerelateerde betrekkingen

  AI-systemen die bedoeld zijn om te worden gebruikt voor het nemen van besluiten die van invloed zijn op de voorwaarden van arbeidsgerelateerde betrekkingen, de bevordering of beëindiging van arbeidsgerelateerde contractuele betrekkingen, voor het toewijzen van taken op basis van individueel gedrag of persoonlijke eigenschappen of kenmerken, of voor het monitoren en evalueren van prestaties en gedrag van personen in dergelijke betrekkingen.

• Er is een uitzondering, en die geldt nooit voor profilering

  Een AI-systeem uit bijlage III is niet hoogrisico als het geen significant risico op schade voor de gezondheid, veiligheid of grondrechten van natuurlijke personen inhoudt, onder meer doordat het de uitkomst van de besluitvorming niet wezenlijk beïnvloedt. De afwijking geldt alleen als aan een van de vier voorwaarden van artikel 6(3), punten a) tot en met d), is voldaan. Een systeem dat natuurlijke personen profileert, is altijd hoogrisico. Een aanbieder die meent dat zijn systeem niet hoogrisico is, moet zijn beoordeling documenteren voordat het systeem in de handel wordt gebracht of in gebruik wordt gesteld (artikel 6(4)). De Commissie moest uiterlijk 2 februari 2026 richtsnoeren met praktische voorbeelden verstrekken (artikel 6(5)).

• De ontwikkelaar van de software is de aanbieder, de werkgever die het gebruikt is een gebruiksverantwoordelijke

  De aanbieder is de natuurlijke of rechtspersoon, overheidsinstantie, agentschap of ander orgaan die een AI-systeem ontwikkelt of laat ontwikkelen en het onder eigen naam of merk in de handel brengt of in gebruik stelt (artikel 3, punt 3). Aanbieders van hoogrisicosystemen moeten ervoor zorgen dat hun systemen voldoen aan de eisen van afdeling 2 (artikelen 8 tot en met 15) (artikel 16, punt a)). Een gebruiksverantwoordelijke is een natuurlijke of rechtspersoon, overheidsinstantie, agentschap of ander orgaan die een AI-systeem onder eigen verantwoordelijkheid gebruikt, behalve wanneer het systeem wordt gebruikt in het kader van een persoonlijke niet-beroepsactiviteit (artikel 3, punt 4). Een werkgever die een HR-systeem gebruikt, is een gebruiksverantwoordelijke met de plichten van artikel 26. Een gebruiksverantwoordelijke wordt aanbieder als hij zijn naam of merk op een al in de handel gebracht hoogrisicosysteem plaatst, er een substantiële wijziging in aanbrengt of het beoogde doel van een systeem wijzigt zodat het een hoogrisicosysteem wordt (artikel 25(1)).

• Datums, oudere systemen en uitgesloten gebieden

  De eisen voor systemen uit bijlage III gelden vanaf 2 december 2027 (artikel 113, punt c), i)). Een AI-systeem met een hoog risico dat vóór die datum in de handel is gebracht of in gebruik is gesteld, valt er alleen onder als het vanaf die datum aanzienlijke ontwerpwijzigingen ondergaat. In elk geval moeten aanbieders en gebruiksverantwoordelijken van hoogrisico-AI-systemen die bedoeld zijn om door overheidsinstanties te worden gebruikt, uiterlijk 2 augustus 2030 de nodige stappen ondernemen om te voldoen (artikel 111(2)). De verordening is niet van toepassing op gebieden die buiten het toepassingsgebied van het Unierecht vallen (artikel 2(3)), noch op AI-systemen of AI-modellen, met inbegrip van hun output, die specifiek zijn ontwikkeld en in gebruik gesteld met wetenschappelijk onderzoek en wetenschappelijke ontwikkeling als enig doel (artikel 2(6)), noch op onderzoek, testen of ontwikkeling voordat een systeem in de handel wordt gebracht of in gebruik wordt gesteld; testen onder reële omstandigheden is niet uitgesloten (artikel 2(8)). Zij is niet van toepassing op verplichtingen van gebruiksverantwoordelijken die natuurlijke personen zijn en AI-systemen gebruiken in het kader van een louter persoonlijke, niet-beroepsmatige activiteit (artikel 2(10)). AI-systemen onder vrije en opensourcelicenties vallen erbuiten, tenzij ze als hoogrisicosystemen of als systemen onder artikel 5 of 50 in de handel worden gebracht of in gebruik worden gesteld (artikel 2(12)).

• Kandidaten en werknemers die door besluiten worden getroffen, worden op grond van andere artikelen geïnformeerd

  Artikel 13 verplicht niemand om kandidaten of werknemers te informeren. Gebruiksverantwoordelijken van hoogrisico-AI-systemen uit bijlage III die besluiten nemen over natuurlijke personen of helpen bij het nemen van zulke besluiten, informeren die personen dat zij worden onderworpen aan het gebruik van het systeem (artikel 26(11)). Een persoon die is onderworpen aan een besluit dat de gebruiksverantwoordelijke heeft genomen op basis van de output van een systeem uit bijlage III (met uitzondering van punt 2) en dat rechtsgevolgen heeft of die persoon op vergelijkbare wijze significant treft op een manier die hij als nadelig voor zijn gezondheid, veiligheid of grondrechten beschouwt, heeft het recht om van de gebruiksverantwoordelijke duidelijke en zinvolle uitleg te krijgen over de rol van het AI-systeem in de besluitvormingsprocedure en over de voornaamste elementen van het genomen besluit (artikel 86(1)). Dit geldt alleen voor zover dat recht niet anderszins in het Unierecht is vastgelegd (artikel 86(3)).

• Werkgevers informeren werknemersvertegenwoordigers en betrokken werknemers

  Voordat een AI-systeem met een hoog risico op de werkplek in gebruik wordt gesteld of wordt gebruikt, delen gebruiksverantwoordelijken die werkgever zijn werknemersvertegenwoordigers en de betrokken werknemers mee dat zij zullen worden onderworpen aan het gebruik van het systeem. Deze informatie wordt, indien van toepassing, verstrekt in overeenstemming met de in het Unie- en nationaal recht en de in de praktijk vastgelegde regels en procedures inzake het informeren van werknemers en hun vertegenwoordigers (artikel 26(7)).

• Geen verplichte nauwkeurigheids- of eerlijkheidsmetriek

  De verordening noemt geen nauwkeurigheidsmetriek en geen eerlijkheidsmetriek. De gebruiksaanwijzing moet het nauwkeurigheidsniveau en de bijbehorende metrieken vermelden waaraan het systeem is getest en gevalideerd (artikel 13(3), b), ii), en artikel 15(3)). Indien dienstig vermeldt zij de prestaties van het systeem met betrekking tot specifieke personen of groepen personen voor wie het bedoeld is (artikel 13(3), b), v)).

• De verordening noemt geen norm; er zijn geharmoniseerde normen en richtsnoeren

  De verordening zelf noemt geen norm voor transparantie. Zij vraagt rekening te houden met de algemeen erkende stand van de techniek (artikel 8(1)). Hoogrisico-AI-systemen die in overeenstemming zijn met geharmoniseerde normen waarvan de referenties in het Publicatieblad zijn bekendgemaakt, worden geacht te voldoen aan de eisen van afdeling 2 die door die normen worden bestreken (artikel 40(1)). De Commissie ontwikkelt richtsnoeren over de toepassing van de eisen van de artikelen 8 tot en met 15 (artikel 96(1), a)). Elke andere norm die een aanbieder gebruikt, is een vrijwillige ontwerpkeuze.

Dit zijn voorbeelden, geen eisen.

• Voorbeeld: prestaties per groep (artikel 13(3), b), v))

  Waar dienstig vermeldt de gebruiksaanwijzing hoe de tool presteert voor de groepen kandidaten voor wie hij bedoeld is, bijvoorbeeld naar taal van de sollicitatie.

• Voorbeeld: toezicht en logs (artikel 13(3), d) en f))

  De gebruiksaanwijzing beschrijft hoe een recruiter een rangschikking beoordeelt en terzijde kan schuiven, en hoe de werkgever de logs van de tool verzamelt, opslaat en interpreteert.

• Artikel 13 AI-verordening: transparantie en gebruiksaanwijzing

  Het artikel zoals de verordening het formuleert, voor alle sectoren.

• AI-verordening HR-tech: nalevingsgids

  Hoe de verordening AI voor werving, selectie en personeelsbeheer bereikt.

• Artikel 12: registratie voor HR-tech-AI — EU AI-verordening

  Automatische registratie van gebeurtenissen voor HR-technologie.

• Artikel 26 voor HR-technologie: verplichtingen van gebruiksverantwoordelijken

  De plichten van de werkgever als gebruiksverantwoordelijke, waaronder het informeren van werknemers.