Art. 50 dla technologii HR: przejrzystość i zakaz wnioskowania o emocjach

Każdy ustęp wskazuje, kto musi ujawniać. Każdy ma też wyjątek dla zastosowań dozwolonych prawem do wykrywania przestępstw, zapobiegania im, prowadzenia postępowań przygotowawczych w ich sprawie lub ścigania ich sprawców; ust. 1 i 3 dodają warunki.

• art. 50(1)
  Systemy wchodzące w interakcję z ludźmi (dostawca)

  Dostawcy muszą projektować systemy przeznaczone do bezpośredniej interakcji z osobami fizycznymi tak, aby te osoby były informowane, że wchodzą w interakcję z systemem AI, chyba że jest to oczywiste z punktu widzenia osoby fizycznej dostatecznie poinformowanej, uważnej i ostrożnej, z uwzględnieniem okoliczności i kontekstu wykorzystywania.

• art. 50(2)
  Oznaczanie syntetycznych wyników (dostawca)

  Dostawcy systemów generujących syntetyczne treści dźwiękowe, obrazowe, wideo lub tekstowe muszą zapewnić, aby wyniki były oznakowane w formacie nadającym się do odczytu maszynowego i wykrywalne jako sztucznie wygenerowane lub zmanipulowane. Obowiązek nie ma zastosowania w zakresie, w jakim system pełni funkcję wspomagającą w zakresie standardowej edycji lub nie zmienia w istotny sposób danych wejściowych ani ich semantyki.

• art. 50(3)
  Rozpoznawanie emocji i kategoryzacja biometryczna (podmiot wdrażający)

  Podmioty wdrażające system rozpoznawania emocji lub system kategoryzacji biometrycznej muszą informować osoby fizyczne, wobec których te systemy są stosowane, o fakcie ich stosowania i przetwarzać dane osobowe zgodnie z obowiązującymi przepisami o ochronie danych.

• art. 50(4)
  Deepfake i opublikowane teksty (podmiot wdrażający)

  Podmioty wdrażające system generujący lub przetwarzający obrazy, treści dźwiękowe lub wideo stanowiące deepfake muszą ujawnić, że treści te zostały sztucznie wygenerowane lub zmanipulowane. To samo dotyczy tekstu publikowanego w celu informowania społeczeństwa o sprawach leżących w interesie publicznym, chyba że tekst został poddany weryfikacji przez człowieka lub kontroli redakcyjnej, a odpowiedzialność redakcyjną ponosi osoba. W przypadku utworu o wyraźnie artystycznym, twórczym, satyrycznym lub fikcyjnym charakterze obowiązek ogranicza się do ujawnienia istnienia wygenerowanych treści w odpowiedni sposób, który nie utrudnia wyświetlania ani korzystania z utworu.

• art. 50(5)
  Jak i kiedy informować

  Informacje podaje się w jasny i wyraźny sposób najpóźniej przy pierwszym kontakcie lub pierwszym narażeniu, a muszą być zgodne z mającymi zastosowanie wymogami dostępności (art. 50 ust. 5).

Art. 50 dotyczy wymienionych systemów AI niezależnie od klasy ryzyka. Zakaz z art. 5 dotyczący wnioskowania o emocjach w pracy jest na pierwszym miejscu.

• Technologie HR nie są kategorią w rozporządzeniu

  Rozporządzenie nie zna kategorii „technologie HR”. Ta strona używa tego słowa dla AI, która podlega rozporządzeniu przez załącznik III pkt 4 (zatrudnienie, zarządzanie pracownikami i dostęp do samozatrudnienia) oraz przez zakaz z art. 5 ust. 1 lit. f) dotyczący wnioskowania o emocjach w miejscu pracy.

• Wnioskowanie o emocjach w miejscu pracy: art. 5 ust. 1 lit. f)

  Art. 5 ust. 1 lit. f) zakazuje wprowadzania do obrotu, oddawania do użytku w tym konkretnym celu oraz wykorzystywania systemów AI do wnioskowania o emocjach osoby fizycznej w miejscu pracy i w instytucjach edukacyjnych, z wyjątkiem przypadków, gdy system ma być wdrożony lub wprowadzony do obrotu ze względów medycznych lub bezpieczeństwa. Rozporządzenie nie definiuje „miejsca pracy”. Czy rozmowa kwalifikacyjna online z kandydatem podlega zakazowi, tekst nie rozstrzyga; zapytaj prawnika i sprawdź wytyczne Komisji dotyczące zakazanych praktyk (art. 96 ust. 1 lit. b)). Obowiązek informowania osób narażonych z art. 50 ust. 3 jest odrębny i nie czyni zakazanego użycia zgodnym z prawem.

• Gdzie rozpoznawanie emocji nie jest zakazane

  System rozpoznawania emocji to system AI służący do identyfikacji lub wywnioskowania emocji lub zamiarów osób fizycznych na podstawie ich danych biometrycznych (art. 3 pkt 39). Jeżeli takie użycie nie jest zakazane, wymienia je załącznik III pkt 1 lit. c), o ile jego stosowanie jest dozwolone na mocy odpowiedniego prawa Unii lub prawa krajowego. Jest to system wysokiego ryzyka na podstawie art. 6 ust. 2, chyba że ma zastosowanie odstępstwo z art. 6 ust. 3 (wystarczy jeden z warunków lit. a)–d); nigdy przy profilowaniu), a art. 2 ogranicza zakres rozporządzenia. Art. 50 ust. 3 wymaga wtedy, by podmiot wdrażający informował osoby narażone. Art. 5 ust. 1 lit. g) odrębnie zakazuje systemów kategoryzacji biometrycznej, które indywidualnie kategoryzują osoby fizyczne na podstawie ich danych biometrycznych w celu wydedukowania lub wywnioskowania ich rasy, poglądów politycznych, przynależności do związków zawodowych, przekonań religijnych lub światopoglądowych, życia seksualnego lub orientacji seksualnej, z wyjątkami przewidzianymi w tym punkcie.

• Przykłady według ustępów

  Przykład: chatbot odpowiadający na pytania kandydatów wchodzi w bezpośrednią interakcję z osobami fizycznymi (art. 50 ust. 1). Przykład: narzędzie generujące syntetyczny tekst podlega obowiązkowi oznaczania po stronie dostawcy (art. 50 ust. 2); pracodawca, który tylko z niego korzysta, jest podmiotem wdrażającym, a jego obowiązki wynikają, o ile mają zastosowanie, z art. 50 ust. 3 i 4, a nie z art. 50 ust. 2.

• Opisy stanowisk i e-maile do kandydatów

  Art. 50 nie wymienia żadnego dokumentu HR. Dla podmiotów wdrażających art. 50 ust. 4 wymaga ujawnienia w przypadku deepfake’ów oraz tekstu publikowanego w celu informowania społeczeństwa o sprawach leżących w interesie publicznym, chyba że tekst został poddany weryfikacji przez człowieka lub kontroli redakcyjnej, a odpowiedzialność redakcyjną ponosi osoba. Opis stanowiska lub e-mail do jednego kandydata nie jest, według swojego brzmienia, takim tekstem; czy konkretna publikacja nim jest, rozporządzenie nie rozstrzyga, zapytaj prawnika. Wygenerowane lub zmanipulowane przez AI treści obrazowe, dźwiękowe lub wideo, które przypominają istniejące osoby, przedmioty, miejsca, podmioty lub zdarzenia i które odbiorca błędnie uznałby za autentyczne, są deepfake’iem (art. 3 pkt 60).

• Informowanie kandydatów o narzędziu do wstępnej selekcji

  Poinformowanie kandydatów i pracowników, że wobec decyzji ich dotyczących stosuje się system wysokiego ryzyka, to obowiązek z art. 26 ust. 11, a nie z art. 50 ust. 1. Art. 26 ust. 11 stosuje się bez uszczerbku dla art. 50.

• Załącznik III pkt 4: zatrudnienie i zarządzanie pracownikami

  Załącznik III pkt 4 lit. a) obejmuje systemy AI przeznaczone do wykorzystania do rekrutacji lub wyboru osób fizycznych, w szczególności do zamieszczania ukierunkowanych ogłoszeń o pracę, analizowania i filtrowania podań o pracę oraz do oceny kandydatów. Lit. b) obejmuje systemy AI przeznaczone do wykorzystania do podejmowania decyzji wpływających na warunki stosunków pracy, awans lub rozwiązanie umownych stosunków pracy, przydzielania zadań na podstawie indywidualnych zachowań lub cech osobistych oraz monitorowania i oceny wydajności i zachowania osób w ramach takich stosunków. System z załącznika III jest uznawany za niebędący systemem wysokiego ryzyka tylko na podstawie art. 6 ust. 3, a dostawca musi udokumentować tę ocenę przed wprowadzeniem systemu do obrotu lub oddaniem go do użytku (art. 6 ust. 4). Art. 6 ust. 3 nigdy nie ma zastosowania, gdy system dokonuje profilowania osób fizycznych. Dostawca, który uznaje swój system z załącznika III za niebędący systemem wysokiego ryzyka, podlega obowiązkowi rejestracji z art. 49 ust. 2.

• Dostawca i podmiot wdrażający

  Dostawca, na przykład producent oprogramowania HR, opracowuje system AI lub zleca jego opracowanie i wprowadza go do obrotu lub oddaje do użytku pod własną nazwą (art. 3 pkt 3). Pracodawca, agencja rekrutacyjna lub inny podmiot, który wykorzystuje system pod własnym nadzorem, jest podmiotem wdrażającym (w rozporządzeniu: podmiotem stosującym; art. 3 pkt 4). Podmiot wdrażający staje się dostawcą, jeżeli umieści swoją nazwę lub znak towarowy na systemie wysokiego ryzyka już wprowadzonym do obrotu, wprowadzi istotną zmianę, po której system pozostaje systemem wysokiego ryzyka, albo zmieni przeznaczenie systemu niebędącego systemem wysokiego ryzyka tak, że staje się nim (art. 25 ust. 1). Rozporządzenie nie ma zastosowania do obowiązków podmiotów wdrażających będących osobami fizycznymi, które korzystają z systemów AI w ramach czysto osobistej działalności o charakterze niezawodowym (art. 2 ust. 10).

• Terminy

  Art. 50 obowiązuje od 2 sierpnia 2026. Dostawcy systemów generujących treści syntetyczne, wprowadzonych do obrotu przed tą datą, muszą podjąć niezbędne kroki w celu zapewnienia zgodności z art. 50 ust. 2 do 2 grudnia 2026 (art. 111 ust. 4). Dla obowiązków z art. 50 ust. 1, 3 i 4 nie ma okresu przejściowego.

• Kary

  Naruszenie obowiązków w zakresie przejrzystości dostawców i podmiotów wdrażających z art. 50 może skutkować karą pieniężną do 15 mln EUR lub, jeżeli sprawca jest przedsiębiorstwem, do 3 % jego całkowitego światowego obrotu rocznego z poprzedniego roku obrotowego, zależnie od tego, która kwota jest wyższa (art. 99 ust. 4 lit. g)). Naruszenie art. 5 może skutkować karą do 35 mln EUR lub, jeżeli sprawca jest przedsiębiorstwem, do 7 % tego obrotu, zależnie od tego, która kwota jest wyższa (art. 99 ust. 3). Dla MŚP, w tym przedsiębiorstw typu start-up, każda kara może sięgać najwyżej niższej z tych kwot (art. 99 ust. 6); dla małych spółek o średniej kapitalizacji dotyczy to poziomu z art. 50, a nie art. 5 (art. 3 pkt 14b, art. 99 ust. 6a). Każde państwo członkowskie decyduje, w jakim zakresie kary pieniężne mogą być nakładane na organy publiczne (art. 99 ust. 8).

• Granice zakresu stosowania

  Rozporządzenie nie ma zastosowania do obszarów wykraczających poza zakres prawa Unii (pierwsze zdanie art. 2 ust. 3), do systemów AI ani modeli AI, w tym ich wyników, opracowanych i oddanych do użytku wyłącznie w celu badań naukowych i prac rozwojowych (art. 2 ust. 6), ani do działalności badawczej, testowej i rozwojowej prowadzonej przed wprowadzeniem systemu do obrotu lub oddaniem go do użytku; testowanie w warunkach rzeczywistych nie jest objęte tym wyłączeniem (art. 2 ust. 8). Nie ma zastosowania do systemów AI udostępnianych na podstawie wolnych licencji otwartego oprogramowania, chyba że są wprowadzane do obrotu lub oddawane do użytku jako systemy AI wysokiego ryzyka albo podlegają art. 5 lub 50 (art. 2 ust. 12).

• Brak reguły HR, brak formatu oznaczenia

  Art. 50 nie zawiera reguły szczególnej dla technologii HR. Nie podaje brzmienia, ikony ani normy technicznej; obowiązek oznaczania wymaga formatu nadającego się do odczytu maszynowego i wykrywalności, a art. 50 ust. 2 odsyła do powszechnie uznanego stanu wiedzy, „co może znaleźć odzwierciedlenie w odpowiednich normach technicznych”.

• Kodeksy praktyk

  Komisja zachęca do opracowywania kodeksów praktyk dotyczących wykrywania, oznaczania i etykietowania sztucznie wygenerowanych treści i to ułatwia (art. 50 ust. 7). Artykuł nie czyni przestrzegania takiego kodeksu obowiązkowym. Jeżeli Komisja uzna kodeks za nieodpowiedni, może przyjąć akt wykonawczy określający wspólne przepisy dotyczące tych obowiązków (art. 50 ust. 7). Musi też opracować wytyczne dotyczące praktycznego wdrażania art. 50 (art. 96 ust. 1 lit. d)).

• Weryfikacja przez człowieka

  Wyjątek dla weryfikacji przez człowieka lub kontroli redakcyjnej znajduje się w art. 50 ust. 4, dla opublikowanego tekstu. Art. 50 ust. 2 go nie zna; jego wyjątki to wspomaganie standardowej edycji, brak istotnej zmiany danych wejściowych lub ich semantyki oraz dozwolenie prawem do celów karnych.

• Inne prawo o przejrzystości

  Art. 50 nie narusza innych obowiązków w zakresie przejrzystości podmiotów wdrażających wynikających z prawa Unii lub prawa krajowego (art. 50 ust. 6). To, co prawo krajowe nakazuje pracodawcom przekazać kandydatom lub pracownikom poza rozporządzeniem, wykracza poza tę stronę.

• Artykuł 50: obowiązki przejrzystości i ujawniania

  Art. 50 dla wszystkich sektorów: cztery obowiązki, wyjątki, terminy i kary.

• Rozporządzenie AI HR: zgodność w technologii HR

  Przegląd technologii HR: jak rozporządzenie obejmuje AI do rekrutacji i zarządzania pracownikami.

• Art. 26 dla technologii HR: obowiązki podmiotów wdrażających

  AI w HR i art. 26: informowanie pracowników, nadzór ze strony człowieka, monitorowanie i rejestry zdarzeń.

• Zakazane praktyki AI: artykuł 5 rozporządzenia AI

  Zakazane praktyki, w tym wnioskowanie o emocjach w pracy i w edukacji.