EN 18286 to norma zharmonizowana, ale jej domniemanie zgodności ma granice
Decyzja wykonawcza (UE) 2026/2274 wymienia EN 18286:2026, normę zarządzania jakością. Art. 40 ust. 1 ogranicza domniemanie do jej zakresu. Poznaj granice.
Najważniejsze wnioski
- 1.Decyzja wykonawcza (UE) 2026/2274 wymienia EN 18286:2026 pod nagłówkiem „Odniesienie do normy zharmonizowanej i jej tytuł”. Publikuje to odniesienie w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.
- 2.Art. 40 ust. 1 przewiduje domniemanie zgodności z wymogami sekcji 2 lub, „w stosownych przypadkach”, z obowiązkami z rozdziału V sekcja 2 i 3. Domniemanie działa w zakresie, w jakim norma te wymogi lub obowiązki obejmuje.
- 3.Art. 17 (system zarządzania jakością) znajduje się w sekcji 3 rozdziału III. Art. 40 ust. 1 wymienia sekcję 2 rozdziału III i nie mówi, czy domniemanie obejmuje sekcję 3 rozdziału III.
- 4.Decyzja, strona Komisji i komunikat CEN-CENELEC nie stwierdzają wprost, czy domniemanie z art. 40 ust. 1 obejmuje art. 17.
Komisja Europejska opublikowała odniesienie do EN 18286:2026 w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej w dniu 14 października 2026 r. (decyzja wykonawcza (UE) 2026/2274). Art. 1 decyzji stanowi: „Niniejszym publikuje się w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej odniesienie do normy zharmonizowanej”. Komisja przyjęła decyzję w dniu 12 października 2026 r. Weszła ona w życie z dniem opublikowania (art. 2 decyzji).
Art. 3 pkt 27 definiuje normę zharmonizowaną przez odesłanie do art. 2 pkt 1 lit. c) rozporządzenia (UE) nr 1025/2012. Art. 40 ust. 1 dotyczy systemów AI wysokiego ryzyka oraz modeli AI ogólnego przeznaczenia „spełniających normy zharmonizowane lub części tych norm”. Chodzi o normy, „do których odniesienia opublikowano w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej zgodnie z rozporządzeniem (UE) nr 1025/2012”. Dla takich systemów lub modeli „domniemuje się, że spełniają one wymogi ustanowione w sekcji 2 niniejszego rozdziału”. Przepis dodaje: „lub, w stosownych przypadkach, obowiązki ustanowione w rozdziale V sekcja 2 i 3 niniejszego rozporządzenia” (art. 40 ust. 1). Domniemanie działa „w zakresie, w jakim normy te obejmują te wymogi lub obowiązki”. Sekcja 2 rozdziału III, zatytułowana „Wymogi dotyczące systemów AI wysokiego ryzyka”, obejmuje art. 8–15.
Zgodnie z art. 17 ust. 1 dostawcy systemów AI wysokiego ryzyka „wprowadzają system zarządzania jakością”. System ten dokumentuje się „w formie pisemnych polityk, procedur i instrukcji”. Art. 17 znajduje się w sekcji 3 rozdziału III, a nie w sekcji 2. Art. 17 ust. 1 lit. e) wspomina o normach zharmonizowanych. Chodzi o normy, które „nie są stosowane w pełni lub nie obejmują wszystkich odpowiednich wymogów ustanowionych w sekcji 2”. Art. 40 ust. 1 nie mówi, czy domniemanie obejmuje art. 17. Decyzja wymienia art. 40 rozporządzenia (motyw 1). Nie wymienia żadnego artykułu, sekcji ani wymogu, które obejmuje EN 18286:2026.
Rozdział III sekcje 1, 2 i 3, „z wyjątkiem art. 6 ust. 5”, stosuje się w dwóch terminach (rozporządzenie (UE) 2026/1744). Od 2 grudnia 2027 r. stosuje się je do „systemów AI sklasyfikowanych jako systemy wysokiego ryzyka zgodnie z art. 6 ust. 2 i załącznikiem III”. Załącznik III obejmuje systemy AI wysokiego ryzyka, o których mowa w art. 6 ust. 2, czyli „systemy AI wymienione w którymkolwiek z poniższych obszarów”. Od 2 sierpnia 2028 r. stosuje się je do „systemów AI sklasyfikowanych jako systemy wysokiego ryzyka zgodnie z art. 6 ust. 1 i załącznikiem I”. Załącznik I oznacza „Wykaz unijnego prawodawstwa harmonizacyjnego”. Art. 2 ust. 2 dotyczy „systemów AI zaklasyfikowanych jako systemy AI wysokiego ryzyka zgodnie z art. 6 ust. 1”. Dotyczy to systemów „związanych z produktami, które są objęte unijnym prawodawstwem harmonizacyjnym wymienionym w załączniku I sekcja B”. W ich przypadku art. 2 ust. 2 stanowi: „stosuje się wyłącznie art. 6 ust. 1, art. 60a i art. 102-112”. Art. 2 ust. 2 dodaje warunek dla „Art. 57, 58 i 59”. Stosuje się je „wyłącznie w zakresie, w jakim wymogi dotyczące systemów AI wysokiego ryzyka ustanowione w niniejszym rozporządzeniu zostały włączone do tego unijnego prawodawstwa harmonizacyjnego”. Art. 40 ust. 1 daje domniemanie tylko w zakresie, w jakim norma obejmuje dany wymóg. Nie czytaliśmy tekstu normy EN 18286:2026. Przed poleganiem na EN 18286:2026 należy przeczytać jej tekst. Należy sprawdzić, jakie wymogi rozporządzenia obejmuje. Art. 40 ust. 1 daje domniemanie „w zakresie, w jakim normy te obejmują te wymogi lub obowiązki”.
Decyzja wymienia EN 18286:2026 i podaje jej przedmiot, a nie wymogi rozporządzenia, które norma obejmuje
Decyzja wykonawcza (UE) 2026/2274 wymienia jedną normę, EN 18286:2026, pod nagłówkiem „Odniesienie do normy zharmonizowanej i jej tytuł”. Tytuł w angielskiej wersji decyzji brzmi „Artificial intelligence – Quality management system for EU AI Act regulatory purposes”. Motyw 2 wskazuje wniosek: decyzję wykonawczą Komisji C(2025) 3871 z dnia 23 czerwca 2025 r., skierowaną do CEN i CENELEC. Motyw 3 stwierdza: „Doprowadziło to do przyjęcia nowej normy zharmonizowanej EN 18286:2026”. Motyw 3 wskazuje przedmiot: „systemów zarządzania jakością dla dostawców systemów AI, w tym procesów monitorowania po wprowadzeniu do obrotu”. Motyw 5 stwierdza, że norma „spełnia założone wymagania określone w rozporządzeniu (UE) 2024/1689”.
Art. 40 ust. 1 daje domniemanie tylko w zakresie, w jakim norma obejmuje wymóg
Art. 40 ust. 1 wskazuje swój przedmiot: „wymogi ustanowione w sekcji 2 niniejszego rozdziału” lub, w stosownych przypadkach, obowiązki ustanowione w „rozdziale V sekcja 2 i 3”. Domniemanie działa „w zakresie, w jakim normy te obejmują te wymogi lub obowiązki” (art. 40 ust. 1). Motyw 1 decyzji zaczyna się od słów „Zgodnie z art. 40 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1689”. Stanowi ona, że „domniemuje się, że spełniają one wymogi określone w tym rozporządzeniu i objęte tymi normami lub ich częściami”. Sekcja 2 obejmuje art. 8–15; art. 17 do nich nie należy.
W przypadku systemów AI wysokiego ryzyka wymienionych w załączniku III pkt 1 art. 43 ust. 1 wiąże procedurę ze stosowaniem norm zharmonizowanych lub wspólnych specyfikacji
Art. 43 ust. 1 zaczyna się od słów „W odniesieniu do systemów AI wysokiego ryzyka wymienionych w załączniku III pkt 1”. Stosuje się go, „w przypadku gdy do wykazania zgodności systemu AI wysokiego ryzyka z wymogami ustanowionymi w sekcji 2”. Wówczas „dostawca zastosował normy zharmonizowane, o których mowa w art. 40, lub, w stosownych przypadkach, wspólne specyfikacje, o których mowa w art. 41”. Dostawca „wybiera jedną z następujących procedur oceny zgodności”. Wybór następuje „w oparciu o” procedurę a), czyli „kontrolę wewnętrzną, o której mowa w załączniku VI”. Albo procedurę b), czyli „ocenę systemu zarządzania jakością i ocenę dokumentacji technicznej przeprowadzaną z udziałem jednostki notyfikowanej, o której to procedurze mowa w załączniku VII”.
Drugi akapit zaczyna się od słów: „Przy wykazywaniu zgodności systemu AI wysokiego ryzyka z wymogami ustanowionymi w sekcji 2”. Dostawca „postępuje zgodnie z procedurą oceny zgodności ustanowioną w załączniku VII”, w przypadku gdy:
- a) „normy zharmonizowane, o których mowa w art. 40, nie istnieją, a wspólne specyfikacje, o których mowa w art. 41, nie są dostępne”
- b) „dostawca nie zastosował normy zharmonizowanej lub zastosował jedynie jej część”
- c) „wspólne specyfikacje, o których mowa w lit. a), istnieją, ale dostawca ich nie zastosował”
- d) „co najmniej jedna z norm zharmonizowanych, o których mowa w lit. a), została opublikowana z ograniczeniem i jedynie w odniesieniu do tej części normy, której dotyczy ograniczenie”
Czy domniemanie z art. 40 ust. 1 obejmuje art. 17?
Art. 40 ust. 1 nie mówi, czy domniemanie obejmuje art. 17 (rozdział III sekcja 3). Art. 40 ust. 1 wymienia sekcję 2 rozdziału III, a art. 17 znajduje się w sekcji 3 rozdziału III. Sekcja 3 rozdziału III nosi tytuł „Obowiązki dostawców i podmiotów stosujących systemy AI wysokiego ryzyka oraz innych osób”. Art. 17 ust. 1 lit. e) wspomina o normach zharmonizowanych, które „nie są stosowane w pełni lub nie obejmują wszystkich odpowiednich wymogów ustanowionych w sekcji 2”. Art. 17 ust. 4 dotyczy „dostawców będących instytucjami finansowymi, które podlegają wymogom dotyczącym ich systemu zarządzania wewnętrznego, uzgodnień lub procedur na podstawie przepisów prawa Unii dotyczących usług finansowych”. Dla nich chodzi o „obowiązek wprowadzenia systemu zarządzania jakością, z wyjątkiem ust. 1 lit. g), h) oraz i) niniejszego artykułu”. Ten obowiązek „uznaje się za spełniony w przypadku zapewnienia zgodności z przepisami dotyczącymi zarządzania wewnętrznego, uzgodnień lub procedur zgodnie z odpowiednimi przepisami prawa Unii dotyczącymi usług finansowych”. W tym celu „uwzględnia się wszelkie normy zharmonizowane, o których mowa w art. 40”. Art. 17 ust. 1 nie zawiera zdania o domniemaniu.
| Co mówi tekst | Czego tekst nie mówi |
|---|---|
| Motyw 1 decyzji: „Zgodnie z art. 40 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1689”. | Decyzja nie wymienia żadnego artykułu, sekcji ani wymogu, które obejmuje EN 18286:2026. |
| Motyw 5 decyzji: wymogi są „określone w rozporządzeniu (UE) 2024/1689”. | Motyw 5 nie mówi, które wymogi norma ma obejmować. |
| Art. 40 ust. 1: „domniemuje się, że spełniają one wymogi ustanowione w sekcji 2 niniejszego rozdziału”. | Art. 40 ust. 1 nie wymienia sekcji 3 rozdziału III, w której znajduje się art. 17. |
| Art. 17 ust. 1 lit. e) i art. 17 ust. 4 wspominają o normach zharmonizowanych. | Żaden z nich nie mówi, że domniemanie obejmuje art. 17. |
| Art. 43 ust. 1: wybór procedury, gdy „dostawca zastosował normy zharmonizowane, o których mowa w art. 40, lub, w stosownych przypadkach, wspólne specyfikacje, o których mowa w art. 41”. | Art. 43 ust. 1 mówi o zgodności „z wymogami ustanowionymi w sekcji 2”, a nie o art. 17. |
| Załącznik VI pkt 2: dostawca „sprawdza, czy ustanowiony system zarządzania jakością jest zgodny z wymogami art. 17”. | Załącznik VI pkt 2 nie wymienia żadnej normy zharmonizowanej. |
- Komunikat CEN-CENELEC z dnia 15 października 2026 r. opisuje normę jako „przekładającą wymogi dotyczące systemu zarządzania jakością z art. 17 na praktyczne, audytowalne wymogi”. Według komunikatu norma, po opublikowaniu odniesienia w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej, „daje dostawcom jasną drogę do wykazania zgodności”. To samo zdanie brzmi dalej: „oraz korzystania z domniemania zgodności z odpowiednimi przepisami aktu w sprawie AI”.
- Strona Komisji „Standardisation of the AI Act” mówi o normach zharmonizowanych tak. „Domniemuje się, że przedsiębiorstwa stosujące normy zharmonizowane są zgodne z wymogami prawnymi.” Strona opisuje też normę jako zaprojektowaną, by pomagać dostawcom w zapewnieniu zgodności z art. 17.
- W wersjach, które przeczytaliśmy, ani decyzja, ani strona Komisji, ani komunikat CEN-CENELEC nie stwierdzają wprost, czy domniemanie z art. 40 ust. 1 obejmuje art. 17.
- Rozporządzenie (UE) 2026/1744 dodaje akapit do art. 40 ust. 2 i nie zmienia art. 40 ust. 1. Komisja „zwraca się”, „bez zbędnej zwłoki”, „do europejskich organizacji normalizacyjnych o opracowanie dokumentów normalizacyjnych, w tym, w stosownych przypadkach, norm zharmonizowanych”. Akapit wskazuje cel: „w celu ułatwienia wspólnej zgodności i domniemania zgodności”. Dotyczy to zgodności „z wymogami lub obowiązkami określonymi w rozdziale III sekcje 2 i 3 niniejszego rozporządzenia”. Zdanie brzmi dalej: „oraz z odpowiednimi wymogami i obowiązkami określonymi w unijnym prawodawstwie harmonizacyjnym wymienionym w załączniku I do niniejszego rozporządzenia”. Akapit określa cel dokumentów, o które Komisja ma się zwrócić, i nie zmienia brzmienia art. 40 ust. 1.
Art. 113 określa terminy stosowania rozdziału III sekcje 1, 2 i 3 (z wyjątkiem art. 6 ust. 5): od 2 grudnia 2027 r. i od 2 sierpnia 2028 r., według klasyfikacji
Rozporządzenie (UE) 2026/1744 wyznacza dwa terminy stosowania rozdziału III sekcje 1, 2 i 3, „z wyjątkiem art. 6 ust. 5”. Od 2 grudnia 2027 r. stosuje się je do „systemów AI sklasyfikowanych jako systemy wysokiego ryzyka”. Dalej brzmi: „zgodnie z art. 6 ust. 2 i załącznikiem III”. Od 2 sierpnia 2028 r. stosuje się je do „systemów AI sklasyfikowanych jako systemy wysokiego ryzyka”. Dalej brzmi: „zgodnie z art. 6 ust. 1 i załącznikiem I”. Art. 2 ust. 2 dotyczy „systemów AI zaklasyfikowanych jako systemy AI wysokiego ryzyka zgodnie z art. 6 ust. 1”. Dotyczy to systemów „związanych z produktami, które są objęte unijnym prawodawstwem harmonizacyjnym wymienionym w załączniku I sekcja B”. W ich przypadku art. 2 ust. 2 stanowi: „stosuje się wyłącznie art. 6 ust. 1, art. 60a i art. 102-112”. Art. 2 ust. 2 dodaje warunek dla „Art. 57, 58 i 59”. Stosuje się je „wyłącznie w zakresie, w jakim wymogi dotyczące systemów AI wysokiego ryzyka ustanowione w niniejszym rozporządzeniu zostały włączone do tego unijnego prawodawstwa harmonizacyjnego”. Art. 17 nie należy do przepisów, które wymienia art. 2 ust. 2. Nasza rada: system zarządzania jakością należy planować według tych terminów.
Siedem kroków przygotowuje dostawcę do EN 18286 bez przeceniania domniemania
Należy sprawdzić zakres, przyporządkować art. 17 i ograniczyć marketing do tego, co potwierdza art. 40 ust. 1.
- Należy ustalić, czy system został zaklasyfikowany jako system wysokiego ryzyka na podstawie art. 6 ust. 2 i załącznika III, czy na podstawie art. 6 ust. 1 i załącznika I.
- Należy przyporządkować system zarządzania jakością do art. 17 ust. 1 lit. a)–m). System musi obejmować „co najmniej następujące aspekty”. Rozporządzenie (UE) 2026/1744 zastępuje art. 17 ust. 2, więc należy przeczytać zmieniony ustęp.
- Przed poleganiem na EN 18286:2026 należy przeczytać jej tekst.
- Należy sprawdzić w samej EN 18286:2026, jakie wymogi rozporządzenia obejmuje. Art. 40 ust. 1 mówi o normach „lub części tych norm” oraz o zakresie, w jakim „normy te obejmują te wymogi lub obowiązki”.
- System należy dokumentować „w systematyczny i uporządkowany sposób” i „w formie pisemnych polityk, procedur i instrukcji” (art. 17 ust. 1).
- Nasza rada: w marketingu nie należy deklarować statusu „certyfikowany” ani statusu domniemanej zgodności ponad to, co przewiduje art. 40 ust. 1. Sformułowania „domniemuje się, że spełniają one wymogi” należy używać tylko w brzmieniu art. 40 ust. 1.
- Listę należy przejrzeć ponownie, gdy Komisja opublikuje kolejne odniesienia w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.
Scanara porządkuje Państwa dowody dla art. 17 i nie przyznaje domniemania
Ocena zarządzania jakością z przewodnikiem (qms) w Scanara porządkuje Państwa dowody dla art. 17 i zapisuje wynik jako dowód. To Państwo budują i prowadzą system zarządzania jakością. Scanara nie stosuje normy, nie certyfikuje jej ani nie weryfikuje zgodności z nią. Scanara nie przyznaje domniemania zgodności na podstawie art. 40 ust. 1. Wynik skanu lub oceny nigdy nie oznacza zgodności. Należy rozpocząć ocenę zarządzania jakością w Scanara i zestawić jej wynik z tekstem normy podczas przyporządkowywania art. 17 ust. 1 lit. a)–m).
Powiązane lektury
Źródła i odniesienia
- Commission Implementing Decision (EU) 2026/2274 of 12 October 2026 on the harmonised standards for high-risk AI systems drafted in support of Regulation (EU) 2024/1689. Źródło dla wpisu, motywów 1–5 oraz art. 1 i 2.
- Regulation (EU) 2024/1689 (Artificial Intelligence Act), CELEX 32024R1689. Źródło dla art. 3 pkt 27, art. 17, 40 i 43 oraz załącznika VI.
- Regulation (EU) 2026/1744, CELEX 32026R1744. Źródło dla art. 2 ust. 2 i art. 113 w brzmieniu zmienionym oraz dla zmian art. 17 ust. 2 i art. 40 ust. 2.
- CEN-CENELEC news of 15 October 2026, “First ever European standard on AI published in the OJEU”. Źródło dla wypowiedzi przypisanych CEN-CENELEC.
- European Commission, “Standardisation of the AI Act” (Shaping Europe's digital future). Źródło dla wypowiedzi przypisanych stronie Komisji.
Często zadawane pytania
Czym jest EN 18286:2026?
Załącznik do angielskiej wersji decyzji wymienia ją jako „Artificial intelligence – Quality management system for EU AI Act regulatory purposes”. Motyw 3 stwierdza, że prace dotyczyły „systemów zarządzania jakością dla dostawców systemów AI, w tym procesów monitorowania po wprowadzeniu do obrotu”.
Czy domniemanie obejmuje całe rozporządzenie?
Art. 40 ust. 1 wskazuje „wymogi ustanowione w sekcji 2 niniejszego rozdziału” lub, w stosownych przypadkach, obowiązki ustanowione w „rozdziale V sekcja 2 i 3”. Domniemanie działa „w zakresie, w jakim normy te obejmują te wymogi lub obowiązki”.
Czy domniemanie obejmuje art. 17?
Art. 40 ust. 1 tego nie mówi. Art. 40 ust. 1 wymienia sekcję 2 rozdziału III, a art. 17 znajduje się w sekcji 3 rozdziału III. W wersjach, które przeczytaliśmy, decyzja, strona Komisji i komunikat CEN-CENELEC nie stwierdzają wprost, czy tak jest.
Od kiedy stosuje się obowiązek posiadania systemu zarządzania jakością?
Rozdział III sekcje 1, 2 i 3, „z wyjątkiem art. 6 ust. 5”, stosuje się w dwóch terminach (rozporządzenie (UE) 2026/1744). Od 2 grudnia 2027 r. stosuje się je do „systemów AI sklasyfikowanych jako systemy wysokiego ryzyka zgodnie z art. 6 ust. 2 i załącznikiem III”. Od 2 sierpnia 2028 r. stosuje się je do „systemów AI sklasyfikowanych jako systemy wysokiego ryzyka zgodnie z art. 6 ust. 1 i załącznikiem I”. Art. 2 ust. 2 dotyczy „systemów AI zaklasyfikowanych jako systemy AI wysokiego ryzyka zgodnie z art. 6 ust. 1”. Dotyczy to systemów „związanych z produktami, które są objęte unijnym prawodawstwem harmonizacyjnym wymienionym w załączniku I sekcja B”. W ich przypadku art. 2 ust. 2 stanowi: „stosuje się wyłącznie art. 6 ust. 1, art. 60a i art. 102-112”. Art. 2 ust. 2 dodaje warunek dla „Art. 57, 58 i 59”. Stosuje się je „wyłącznie w zakresie, w jakim wymogi dotyczące systemów AI wysokiego ryzyka ustanowione w niniejszym rozporządzeniu zostały włączone do tego unijnego prawodawstwa harmonizacyjnego”.
Czy Scanara przyznaje domniemanie zgodności?
Nie. Ocena zarządzania jakością (qms) w Scanara porządkuje Państwa dowody dla art. 17. To Państwo budują i prowadzą system zarządzania jakością.
Scanara przygotowuje dowody na podstawie Państwa repozytoriów
Scanara odczytuje połączone repozytoria GitHub i uruchamia skany oparte na regułach pod kątem typowych wzorców AI i uczenia maszynowego. Może pominąć kod niestandardowy. Osobno generuje projekty dokumentacji na podstawie szablonów i Państwa odpowiedzi w ocenach, jako dowody dla Państwa pracy nad zgodnością. Klasyfikację ustalają Państwo.